Conservatoir beslag: wat het kost en wanneer het loont

In het kort

Conservatoir beslag stelt verhaal veilig voordat u een vonnis hebt: u legt het vermogen van uw debiteur vast zolang de procedure loopt. De voorzieningenrechter geeft daarvoor doorgaans binnen enkele dagen verlof, en de wederpartij hoort er pas van als het beslag al ligt. Het loont wanneer er reëel verhaalsrisico is en uw vordering stevig staat. Het kent één belangrijk risico: blijkt uw vordering achteraf ongegrond, dan bent u aansprakelijk voor de schade die het beslag veroorzaakte.

Wat conservatoir beslag is

Conservatoir beslag is bewarend beslag. U legt het om te voorkomen dat uw debiteur tijdens een lopende of aanstaande procedure zijn vermogen wegmaakt, zodat er straks niets meer te verhalen valt op het moment dat u uw gelijk hebt. Dit onderscheidt het van executoriaal beslag, waarvoor u juist al een vonnis of andere titel nodig hebt. Conservatoir beslag gaat aan de procedure vooraf of loopt ernaast.

U kunt het op uiteenlopende vermogensbestanddelen leggen: een bankrekening, een bedrijfspand of woning, voorraden en inventaris, aandelen, of een vordering die uw debiteur op een derde heeft.

Hoe het werkt

Het begint met een beslagrekest, een verzoekschrift dat uw advocaat indient bij de voorzieningenrechter (artikel 700 Rv). De rechter toetst summierlijk of uw vordering deugdelijk is. Een uitgebreide bewijslevering hoort hier niet thuis, het gaat om een eerste, voorlopige beoordeling. Het verlof volgt vaak binnen enkele dagen, bij spoed soms dezelfde dag.

Een kenmerkend voordeel is het verrassingseffect. De wederpartij wordt in beginsel niet vooraf gehoord en verneemt van het beslag doorgaans pas wanneer het al ligt, gelegd door de deurwaarder. Op dit uitgangspunt bestaan uitzonderingen: bij onder meer loonbeslag, beslag op de handelsvoorraad en beslag ten laste van een bank of andere financiële instelling zal de rechter de wederpartij in de regel wel eerst willen horen.

De eis in de hoofdzaak

Aan het verlof verbindt de rechter een voorwaarde: binnen een door hem bepaalde termijn, in de regel veertien dagen na het eerstgelegde beslag, moet u de eis in de hoofdzaak instellen (artikel 700 lid 3 Rv). Dat hoeft niet per se een bodemprocedure te zijn; ook een kort geding of arbitrage kan doorgaans volstaan. Stelt u die eis niet op tijd in en is de termijn niet tijdig verlengd, dan vervalt het beslag van rechtswege.

Wanneer het loont

Conservatoir beslag is verstandig wanneer aan drie voorwaarden is voldaan. Er moet reëel verhaalsrisico zijn, bijvoorbeeld een debiteur die in zwaar weer verkeert of zichtbaar vermogen verplaatst. Uw vordering moet stevig genoeg zijn om de toets te doorstaan en een eventuele schadeclaim te dragen. En er moet verhaalbaar vermogen zijn om beslag op te leggen, want beslag op een lege rekening helpt u niet verder.

Is aan die voorwaarden voldaan, dan kan het beslag naast het veiligstellen van verhaal ook de bereidheid tot een regeling vergroten. Daarbij past wel een kanttekening: een beslag mag niet enkel als pressiemiddel worden gebruikt. In het beslagrekest moet worden gemotiveerd waarom het beslag nodig en proportioneel is; ontbreekt die motivering, dan kan de rechter het verlof weigeren.

Het risico van onterecht beslag

Hier hoort een duidelijke waarschuwing bij. Wie beslag legt, doet dat op eigen risico. Blijkt uw vordering in de hoofdzaak ongegrond, dan bent u in beginsel aansprakelijk voor de schade die het beslag bij de wederpartij heeft veroorzaakt, bijvoorbeeld de gevolgen van een geblokkeerde bedrijfsrekening. Een beslag op een wankele vordering kan zich daardoor tegen u keren. Een zorgvuldige inschatting vooraf is dus geen formaliteit, het bepaalt of het beslag een instrument of een boemerang wordt.

Wat uw wederpartij kan doen

Uw debiteur staat niet machteloos. Hij kan in kort geding opheffing van het beslag vorderen (artikel 705 Rv), bijvoorbeeld door aannemelijk te maken dat uw vordering ondeugdelijk is of dat het beslag onnodig bezwarend is. Een goed onderbouwd beslagrekest is daarom de beste verzekering tegen een snelle opheffing. Meer hierover leest u in onze toelichting op het kort geding.

De kosten

De kosten bestaan uit griffierecht voor het rekest, de advocaatkosten voor het opstellen en indienen ervan, en de deurwaarderskosten voor de betekening en de beslaglegging. In sommige gevallen verlangt de rechter dat u zekerheid stelt voor mogelijke schade. Wint u de hoofdzaak, dan kan een deel van uw kosten op de wederpartij worden verhaald via de proceskostenveroordeling, al dekt het liquidatietarief zelden uw volledige advocaatkosten. Wij brengen het verwachte kostenkader vooraf in beeld en leggen het schriftelijk vast in de opdrachtbevestiging.

Onze aanpak

Bij Clavix begint een beslag met een eerlijke inschatting van de slagingskans en het schaderisico. Wij beoordelen of uw vordering de toets doorstaat, waar verhaalbaar vermogen zit, en of een beslag u strategisch verder brengt dan een rechtstreekse procedure of onderhandeling. Daarna stellen wij een rekest op dat een opheffing in kort geding kan weerstaan. Lees meer over onze praktijk rond incasso en executie, of plan een eerste gesprek over uw situatie.