De gerechtsdeurwaarder inschakelen: taken en kosten

Een gerechtsdeurwaarder is een openbaar ambtenaar die bij koninklijk besluit wordt benoemd. Zijn positie, bevoegdheden en tuchtrecht zijn geregeld in de Gerechtsdeurwaarderswet. Die status is meer dan een formaliteit: alleen de gerechtsdeurwaarder mag zogeheten ambtshandelingen verrichten. Hij heeft daarbij in beginsel een ministerieplicht: verzoekt u hem om een ambtshandeling, dan moet hij die in de regel uitvoeren.

De belangrijkste ambtshandelingen zijn:

• Betekenen van exploten: het officieel uitreiken van een dagvaarding, vonnis of ander processtuk, zodat rechtens vaststaat dat het stuk op de wettelijk voorgeschreven wijze aan de wederpartij is uitgereikt.
• Beslag leggen: executoriaal beslag op loon, bankrekeningen, roerende zaken of onroerend goed op basis van een executoriale titel.
• Ontruimen: het feitelijk ontruimen van een pand na een ontruimingsvonnis, bijvoorbeeld bij een huurder die ondanks veroordeling niet vertrekt.
• Openbare verkoop: de executoriale verkoop van in beslag genomen zaken.

Daarnaast verrichten vrijwel alle deurwaarderskantoren ook niet-ambtelijk werk, zoals minnelijke incasso. Dat is gewone commerciële dienstverlening. Het onderscheid tussen die twee rollen is voor de kosten van groot belang, zoals hierna blijkt.

Een incassobureau kan bellen, schrijven en onderhandelen, maar heeft geen enkele wettelijke bevoegdheid. Het kan geen beslag leggen, geen dagvaarding betekenen en een schuldenaar tot niets dwingen. Een gerechtsdeurwaarder kan dat wel, zodra de wet of een rechterlijke uitspraak daarvoor de grondslag biedt.

In de praktijk betekent dit:

• Minnelijke fase: incassobureau en deurwaarderskantoor doen vergelijkbaar werk: aanmanen, betalingsregelingen treffen, druk uitoefenen. De deurwaarder heeft hier geen extra bevoegdheden, al gaat van zijn briefpapier in de praktijk vaak wel meer dreiging uit.
• Gerechtelijke fase: alleen de deurwaarder kan de dagvaarding betekenen. In kantonzaken tot en met 25.000 euro treedt het deurwaarderskantoor vaak ook op als gemachtigde in de procedure.
• Executiefase: alleen de deurwaarder kan een vonnis ten uitvoer leggen.

Kiest u aan het begin van een incassotraject tussen een incassobureau, een deurwaarderskantoor of een incasso-advocaat, lees dan eerst incassobureau of incasso-advocaat. Welke route u ook kiest: zodra dwang nodig is, komt de gerechtsdeurwaarder in beeld.

Heeft u een toewijzend vonnis en betaalt de schuldenaar niet vrijwillig, dan begint de tenuitvoerlegging bij de gerechtsdeurwaarder. Op grond van artikel 434 Rv machtigt de overhandiging van de executoriale titel aan de deurwaarder hem tot het doen van de gehele executie die uit die titel voortvloeit; alleen voor lijfsdwang is een bijzondere volmacht vereist. Een aparte volmacht is voor de gewone executie dus niet nodig.

Het gebruikelijke verloop:

• U of uw advocaat geeft de grosse van het vonnis aan de deurwaarder af.
• De deurwaarder betekent het vonnis aan de schuldenaar en doet daarbij bevel om binnen de gestelde termijn te betalen.
• Blijft betaling uit, dan legt de deurwaarder executoriaal beslag, bijvoorbeeld op de bankrekening, het loon, de voorraad of het vastgoed van de schuldenaar.
• Zo nodig volgt executoriale verkoop van de beslagen zaken.

Welke beslagobjecten zinvol zijn, hangt af van het verhaalsonderzoek. Meer over de mogelijkheden en de volgorde van beslag leest u bij executoriaal beslag.

De kosten van een deurwaarder vallen in twee categorieën uiteen, met elk een eigen regime.

Ambtshandelingen: wettelijke Btag-tarieven

Voor ambtshandelingen gelden de vaste tarieven uit het Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (Btag). Deze tarieven worden jaarlijks geïndexeerd en liggen per handeling meestal tussen enkele tientallen en enkele honderden euro's. Het betekenen van een dagvaarding of vonnis zit aan de onderkant van die bandbreedte; beslagen en een ontruiming kosten meer, mede door bijkomende kosten zoals een slotenmaker of verhuizers. De actuele bedragen vindt u in het Btag zelf.

Belangrijk voor uw afweging: wijst de rechter uw vordering toe, dan worden de explootkosten en de executiekosten in beginsel als proceskosten respectievelijk executiekosten op de schuldenaar verhaald. U schiet de kosten dus voor, maar krijgt ze bij een succesvolle executie grotendeels terug. Een garantie is dat niet: biedt de schuldenaar geen verhaal, dan blijven de kosten praktisch voor uw rekening.

Minnelijke incasso: vrije tarieven

Het minnelijke incassowerk van deurwaarderskantoren valt niet onder het Btag. Hiervoor gelden commerciële, vrij overeen te komen tarieven: een percentage van het geïncasseerde bedrag, no cure no pay, een abonnement of een uurtarief. Vraag vooraf een schriftelijke prijsopgave en let op de kosten bij intrekking van de opdracht of bij een vordering die niet incasseerbaar blijkt.

Voor een standaardincasso met vonnis kunt u veel rechtstreeks met een deurwaarder regelen. Er zijn drie situaties waarin u direct een advocaat nodig heeft:

• Procederen boven 25.000 euro: bij vorderingen boven 25.000 euro is vertegenwoordiging door een advocaat bij de rechtbank wettelijk verplicht. De deurwaarder betekent dan wel de dagvaarding, maar de advocaat stelt haar op en voert de procedure.
• Conservatoir beslag: beslag vóór of tijdens de procedure vergt verlof van de voorzieningenrechter. Dat verzoekschrift kan alleen een advocaat indienen. Lees meer bij conservatoir beslag.
• Faillissementsaanvraag: het aanvragen van het faillissement van uw schuldenaar, in de praktijk soms een effectief drukmiddel bij incasso, kan uitsluitend via een advocaat.

Daarbuiten geldt: hoe complexer het verweer of hoe groter het belang, hoe eerder juridische bijstand zich terugverdient. Bij een betwiste vordering of een tegenvordering is een kantonprocedure zonder advocaat mogelijk, maar niet altijd verstandig. Een overzicht van alle stappen bij een onbetaalde factuur vindt u bij factuur niet betaald.

De benoeming en bevoegdheden van de gerechtsdeurwaarder en de tarieven van zijn ambtshandelingen zijn wettelijk geregeld. De belangrijkste vindplaatsen staan hieronder; alle regelingen zijn kosteloos raadpleegbaar via wetten.overheid.nl.

Wetgeving

• Gerechtsdeurwaarderswet: benoeming, ambtsplichten, bevoegdheden en tuchtrecht van de gerechtsdeurwaarder.
• Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (Btag): de wettelijk vastgestelde tarieven per ambtshandeling, jaarlijks geïndexeerd.
• Artikel 434 Rv: de overhandiging van de executoriale titel aan de deurwaarder machtigt hem tot het doen van de gehele executie.