Vordering indienen bij de curator: positie kiezen in een faillissement
Uw debiteur is failliet. Hoe u uw vordering indient, wat u realistisch kunt verwachten, en welke routes meer opleveren dan wachten.
In het kort
Een vordering op een failliete debiteur dient u schriftelijk ter verificatie in bij de curator, met stukken die aard en omvang onderbouwen. Uw rang bepaalt de verwachting: boedelschulden en preferente schuldeisers gaan voor, en concurrente schuldeisers ontvangen in veel faillissementen weinig of niets. Daarom is de indiening zelden het hele verhaal: eigendomsvoorbehoud, verrekening, zekerheden, garanties van derden en bestuurdersaansprakelijkheid zijn vaak de routes waar het echte verhaal zit.
Indienen: eenvoudig, maar doe het goed
Stuur facturen, contracten, aanmaningen en een heldere berekening mee, inclusief rente en kosten tot de faillissementsdatum. Meld daarbij uitdrukkelijk eventuele zekerheden, een eigendomsvoorbehoud of een beroep op verrekening: die veranderen uw positie wezenlijk en vragen om snelle actie naast de gewone verificatie. Wie de curator vindt, vindt u via het Centraal Insolventieregister.
De rangorde: waar u staat in de rij
Dit verklaart de nuchtere realiteit: in veel faillissementen resteert voor concurrente schuldeisers geen of een beperkte uitkering, en duurt het bovendien lang voordat een uitdeling volgt. Die realiteit is geen reden om niet in te dienen — het kost weinig en zonder indiening bent u zeker van niets — maar wél om uw energie vooral te richten op de routes hieronder.
Fiscus en bodemzaken. Voor pandhouders is relevant dat het klassieke bodemvoorrecht van de fiscus per 1 januari 2024 is vervangen door de bodemreservering van artikel 22bis Invorderingswet: wie zijn rechten op een bodemzaak wil uitoefenen, moet dat vooraf melden aan de ontvanger en vier weken wachten. Voor het overige is de fiscus preferent op grond van artikel 21 Invorderingswet.
Een schematisch overzicht van de volledige verdeling, inclusief separatisten, boedelschulden en preferente schuldeisers, vindt u in ons cluster over de rangorde van schuldeisers bij faillissement.
Eigendomsvoorbehoud, verrekening en zekerheden
Handel snel en schriftelijk: de curator mag over zaken beschikken zolang hem geen eigendomsaanspraak bekend is gemaakt. Roep het eigendomsvoorbehoud dus direct, tijdig en ondubbelzinnig in, identificeer uw zaken en vraag om afgifte of een regeling; verkoopt de curator daarna toch, dan handelt hij onrechtmatig en heeft u een boedelvordering. De curator kan u op grond van artikel 58 Fw een redelijke termijn stellen. Let op natrekking: is uw zaak bestanddeel geworden van een grotere zaak, dan is het voorbehoud verloren en resteert een concurrente vordering.
Aan het inroepen gaat goed vastleggen vooraf; welke formulering in uw algemene voorwaarden daarvoor nodig is, behandelt onze pagina over het eigendomsvoorbehoud.
Verhuurder van een failliete huurder
Leegstandschade en de bankgarantie. De lijn van de Hoge Raad is precies en al jaren bestendig. Een reguliere opzegging op grond van artikel 39 Fw geeft geen recht op vergoeding van leegstandschade ten laste van de boedel, óók niet als dat contractueel is bedongen (HR 14 januari 2011, Aukema q.q./Uni-Invest). Is er een bankgarantie van een derde, dan mag de verhuurder die in de verhouding tot de bank wél trekken voor leegstandschade — het faillissement verandert de garantieverplichting van de bank niet — maar het regres van de bank op de failliete huurder komt niet ten laste van de boedel (HR 17 februari 2017, Hansteen/Verwiel q.q.).
Praktisch: controleer de voorwaarden van de garantie (dekt zij leegstandschade?), documenteer de schade, en stem waar nodig af met de curator om terugvorderingsdiscussies te voorkomen. De huur over de opzegtermijn zelf is boedelschuld en wordt in de regel gewoon voldaan.
Als de boedel leeg is: de flankerende routes
Buiten faillissement kan een bestuurder aansprakelijk zijn langs de twee sporen van Ontvanger/Roelofsen (HR 8 december 2006): verplichtingen aangaan terwijl hij wist of behoorde te begrijpen dat de vennootschap ze niet kon nakomen en geen verhaal zou bieden (de Beklamel-norm), of betaling frustreren op een wijze die hem persoonlijk ernstig te verwijten valt. Selectieve betaling in het zicht van bedrijfsbeëindiging — zeker aan gelieerde partijen — wordt in de recente rechtspraak streng beoordeeld; de schade wordt dan begroot op wat u bij een gelijke verdeling zou hebben ontvangen. In faillissement kan de curator het bestuur aanspreken op kennelijk onbehoorlijk bestuur. Signalen — ontbrekende administratie, kort voor datum weggesluisde activa, selectieve betalingen — kunt u onderbouwd bij de curator melden; een paulianeuze transactie kan de curator vernietigen, waarmee vermogen naar de boedel terugkeert.
Kosten en afweging
Onze rol is vooral het kiezen van de route met de hoogste verwachtingswaarde: soms is dat drie brieven aan de curator, soms een procedure tegen een bestuurder, en soms het advies om er geen geld meer achteraan te gooien. Ook dat laatste hoort u dan gewoon van ons, met een prijsafspraak vooraf voor wat wél zinvol is.
Recht van reclame: geleverde zaken terughalen zonder eigendomsvoorbehoud
Anders dan bij een eigendomsvoorbehoud hoeft u hiervoor niets te hebben bedongen: het recht van reclame vloeit rechtstreeks uit de wet voort. Het is daarmee een vangnet voor verkopers die geen voorbehoud in hun voorwaarden hadden staan of het niet rechtsgeldig zijn overeengekomen. De keerzijde is de strakke begrenzing: de bevoegdheid vervalt zodra zowel zes weken zijn verstreken nadat de koopprijs opeisbaar werd, als zestig dagen sinds de zaak bij de koper is opgeslagen (artikel 7:44 BW).
Praktisch betekent dit: controleer direct na de faillietverklaring welke recente leveringen onbetaald zijn gebleven, en roep het recht schriftelijk en aantoonbaar in bij de curator, met facturen en pakbonnen waarmee de zaken zijn te identificeren. Is een afkoelingsperiode afgekondigd, dan kunt u de zaken tijdelijk niet opeisen; de wettelijke termijnen worden dan verlengd (artikel 63c Fw), maar roep het recht toch direct in. Zijn de zaken inmiddels doorverkocht, verwerkt of niet meer in dezelfde staat, dan is de bevoegdheid doorgaans verloren. De curator kan het beroep bovendien krachteloos maken door alsnog te betalen of zekerheid te stellen; ook in dat geval bent u aanzienlijk beter af dan als wachtende concurrente schuldeiser.
De verificatievergadering en de renvooiprocedure
De curator plaatst ingediende vorderingen op een lijst van voorlopig erkende of betwiste vorderingen. Op de vergadering, onder leiding van de rechter-commissaris, worden die lijsten definitief vastgesteld. Erkenning is meer dan een formaliteit: alleen erkende vorderingen delen zonder meer mee in een eventuele uitdeling; voor betwiste vorderingen wordt op de uitdelingslijst een bedrag gereserveerd zolang de renvooiprocedure loopt. Wordt uw vordering betwist en wordt het geschil niet ter vergadering opgelost, dan volgt verwijzing naar de renvooiprocedure (artikel 122 Fw), waarin de gewone burgerlijke rechter over uw vordering oordeelt.
Of dat procederen loont, is een nuchtere rekensom: een renvooiprocedure kost tijd en geld en heeft alleen zin als er ook werkelijk iets te verdelen valt. Vaak is overleg met de curator over een gehele of gedeeltelijke erkenning zinvoller dan een principieel gevecht. Houd er bovendien rekening mee dat veel faillissementen worden opgeheven wegens gebrek aan baten of vereenvoudigd worden afgewikkeld; dan blijft een verificatievergadering achterwege en eindigt het faillissement zonder uitkering aan de concurrente schuldeisers.
Wat u zelf kunt doen terwijl het faillissement loopt
De curator legt periodiek een openbaar verslag af over de stand van de boedel. Die verslagen zijn kosteloos te raadplegen en geven een beeld van de activa, de verkoopinspanningen en de verwachtingen voor schuldeisers. Lees ze kritisch. Ziet u dat er iets ontbreekt, bijvoorbeeld een debiteur, een voorraad of een verhaalsmogelijkheid die u uit de handelsrelatie kent, meld dat dan onderbouwd: de curator werkt voor de gezamenlijke schuldeisers en is doorgaans gebaat bij bruikbare informatie uit de markt.
Vindt u dat de curator ten onrechte stilzit of uw positie miskent, dan kunt u de rechter-commissaris verzoeken de curator een bevel te geven (artikel 69 Fw). Dat is een laagdrempelig middel, al ligt de lat voor ingrijpen in de praktijk hoog en dient het instrument het belang van de boedel, niet uw individuele incasso. In grotere faillissementen kan daarnaast een voorlopige commissie van schuldeisers worden ingesteld die de curator adviseert; wie daarin plaatsneemt, kijkt vooraan mee. Overweegt u ten slotte door te leveren aan de boedel of aan een doorstartende partij, maak dan vooraf schriftelijke afspraken over vooruitbetaling of zekerheid.
Wilt u uw melding goed timen, dan schetst onze notitie over de eerste 14 dagen na een faillissement wat de curator in die beginfase als eerste oppakt.
Bronnen en vindplaatsen
De belangrijkste vindplaatsen bij dit artikel. Wetteksten via wetten.overheid.nl (de officiële publicatie), uitspraken via rechtspraak.nl.
Wetgeving
- Artikel 39 Faillissementswet
- Artikel 58 Faillissementswet
- Artikel 7:44 BW
- Artikel 7:39 BW
- Artikel 69 Faillissementswet
- Artikel 63c Faillissementswet
- Artikel 122 Faillissementswet
Rechtspraak
Veelgestelde vragen
Hoe dien ik een vordering in bij de curator?
Schriftelijk bij de curator, met opgave van aard en bedrag van de vordering en onderbouwende stukken zoals facturen, contracten en aanmaningen. De curator plaatst de vordering op de lijst van voorlopig erkende schuldvorderingen en bevestigt de ontvangst.
Vermeld ook eventuele zekerheden of een eigendomsvoorbehoud: die bepalen uw positie en vragen om snelle, afzonderlijke actie.
Krijg ik als schuldeiser nog iets uit het faillissement?
Dat hangt af van uw rang en van de boedel. Eerst komen de boedelschulden en de kosten van het faillissement, dan preferente schuldeisers zoals de fiscus; concurrente schuldeisers ontvangen in veel faillissementen geen of een beperkte uitkering.
Juist daarom loont het om verder te kijken dan de indiening: eigendomsvoorbehoud, verrekening, garanties van derden en bestuurdersaansprakelijkheid zijn vaak kansrijker dan wachten op een uitdeling.
Wat gebeurt er met de huur als mijn huurder failliet gaat?
Zowel de curator als u kan de huurovereenkomst opzeggen met een termijn van in beginsel maximaal drie maanden (artikel 39 Fw). De huur vanaf de faillissementsdatum is boedelschuld en gaat dus vóór de concurrente vorderingen; de huurachterstand van vóór het faillissement dient u ter verificatie in.
Over schade door het voortijdige einde van de huur en over de rol van een bankgarantie bestaat precieze en deels strenge rechtspraak; laat die positie per geval beoordelen voordat u een garantie trekt of een claim indient.
Kan ik de bestuurder van mijn failliete debiteur persoonlijk aanspreken?
Soms. Buiten faillissement kan dat onder meer wanneer de bestuurder verplichtingen aanging terwijl hij wist of moest weten dat de vennootschap ze niet kon nakomen, of betaling van uw vordering selectief frustreerde. In faillissement kan de curator het bestuur aanspreken bij kennelijk onbehoorlijk bestuur.
Signalen daarvoor kunt u bij de curator melden; een eigen vordering tegen de bestuurder vergt een zorgvuldige analyse van de feiten en het dossier.
Lees ook over het bredere onderwerp
Insolventie & herstructurering →
Advocaat ondernemingsrecht en vastgoed in Amsterdam Zuidas. Schrijft deze kennisbank voor ondernemers die eerst zelf willen begrijpen waar ze staan.
Verwante artikelen
Financiële druk of een naderend faillissement?
Hoe eerder u belt, hoe meer opties er zijn. In een kosteloos eerste gesprek hoort u welke routes nog openstaan.