Verjaring en stuiting: houd uw vordering opeisbaar
Voor ondernemers met openstaande vorderingen of oude claims: welke verjaringstermijnen gelden, hoe u met een stuitingsbrief een nieuwe termijn laat lopen en wanneer een verjaringsverweer een aanval afslaat.
In het kort
De meeste zakelijke vorderingen verjaren vijf jaar nadat zij opeisbaar werden; schadevergoeding verjaart vijf jaar na bekendheid met schade en aansprakelijke, met een absolute grens van twintig jaar, en de vordering van een verkoper op een consument al na twee jaar. Verjaring is geen bezwaar zolang u tijdig stuit: een schriftelijke aanmaning of een ondubbelzinnig voorbehoud van uw recht laat een nieuwe termijn van maximaal vijf jaar lopen. De rechter past verjaring niet ambtshalve toe; de schuldenaar moet er een beroep op doen. Een verjaarde vordering blijft bovendien bruikbaar voor verrekening.
Wat verjaring is en wat er echt vervalt
Verjaring dient de rechtszekerheid: na verloop van tijd moeten schuldenaren erop kunnen vertrouwen dat oude kwesties gesloten zijn, ook omdat bewijs vervaagt. Voor de ondernemer betekent dit tweerichtingsverkeer. Uw eigen vorderingen hebben een houdbaarheidsdatum die u actief moet bewaken. En claims die ú ontvangt, kunnen over de datum zijn: het verjaringsverweer is een van de krachtigste en goedkoopste verweren die er bestaan, maar de rechter voert het niet voor u; u moet er zelf een beroep op doen.
De termijnen op een rij
De praktische vertaling: een zakelijke factuur verjaart vijf jaar na het verstrijken van de betalingstermijn, elke huurtermijn verjaart afzonderlijk vijf jaar na de vervaldag, en wie aan consumenten levert moet fors sneller schakelen dan wie zakelijk factureert. Let bij langlopende relaties op de sluipende variant: van een rekening-courant of doorlopende leveringen kunnen de oudste posten al verjaard zijn terwijl de relatie gewoon doorloopt. Debiteurenbeheer is dus ook verjaringsbeheer.
Schadevergoeding: de dubbele termijn
De korte termijn begint pas bij daadwerkelijke, subjectieve bekendheid: vermoedens zijn niet genoeg, maar wie voldoende zekerheid heeft dat de schade door een fout van een ander is veroorzaakt, moet gaan lopen. In de rechtspraak wordt hierover veel gestreden, juist omdat het startmoment het hele verweer kan maken of breken. Voor letsel- en overlijdensschade geldt een eigen regime (artikel 3:310 lid 5 BW): daar telt alleen de vijfjaarstermijn na bekendheid, zonder de absolute grens van twintig jaar; relevant voor werkgevers bij bedrijfsongevallen. Voor ondernemers met een mogelijke claim, bijvoorbeeld op een adviseur, aannemer of bestuurder, is de les simpel: stuit bij twijfel meteen en discussieer daarna over de inhoud.
Stuiten: zo begint een nieuwe termijn
De stuitingsbrief. Voor de gewone incassopraktijk is de schriftelijke stuiting het werkpaard: een brief volstaat, mits die de schuldenaar voldoende duidelijk waarschuwt dat hij er ook na de termijn rekening mee moet houden dat de vordering wordt gehandhaafd. Voor andere vorderingen dan nakoming, zoals ontbinding of vernietiging, geldt een strengere regel: de schriftelijke aanmaning stuit alleen als zij binnen zes maanden wordt gevolgd door een daad van rechtsvervolging. Erkenning kan ook stilzwijgend, bijvoorbeeld door een deelbetaling of een verzoek om een betalingsregeling.
De eisen aan een goede stuitingsbrief
De valkuilen zitten in vaagheid en bewijs. Een vriendelijk betalingsherinnerinkje zonder voorbehoud kan onvoldoende zijn; benoem de vordering concreet (datum, factuurnummer, bedrag, feitelijke aanleiding) en schrijf met zoveel woorden dat u zich alle rechten voorbehoudt en nakoming blijft verlangen. Een juridische kwalificatie van de vordering is niet vereist, en ook een brief die vooral uitnodigt tot overleg kan stuiten, zolang het voorbehoud er duidelijk in staat; de rechter weegt bovendien de context en de verdere correspondentie mee. Omdat de mededeling de wederpartij moet hebben bereikt, geldt hier hetzelfde verzendregime als bij de ingebrekestelling: aangetekend plus e-mail, bewijzen in het dossier. Herhaal de stuiting ruim voor elke nieuwe einddatum.
Na de stuiting en het verjaringsverweer
Het verjaringsverweer verdient een vaste plek in elke eerste dossierscan: één blik op de tijdlijn kan een claim van tonnen laten verdampen zonder dat de inhoud nog aan bod komt. Afstand van verjaring kan pas nadat de verjaring is voltooid; een beding waarin een partij bij voorbaat afstand doet van een toekomstig verjaringsberoep is nietig (artikel 3:322 lid 3 BW), een aandachtspunt bij het opstellen van algemene voorwaarden. Andersom geldt bij het innen van oude vorderingen: controleer eerst of tijdig is gestuit voordat kosten worden gemaakt. Hoe de inning daarna verloopt, van aanmaning tot dwangmiddelen, leest u in ons stappenplan factuur niet betaald.
Verjaringsbeheer als onderdeel van uw bedrijfsvoering
Voor onze vaste relaties nemen wij dit mee in het periodieke dossierbeheer; leden van het Clavix-netwerk krijgen signalering van naderende verjaringen als onderdeel van de samenwerking. Staat er een concrete oude vordering of een binnengekomen claim op uw bureau, dan beoordelen wij de tijdlijn in het eerste gesprek, dat verkennend en kosteloos is.
Bronnen en vindplaatsen
De belangrijkste vindplaatsen bij dit artikel. Wetteksten via wetten.overheid.nl (de officiële publicatie), uitspraken via rechtspraak.nl.
Wetgeving
Veelgestelde vragen
Wanneer verjaart een factuur?
Een gewone zakelijke factuur verjaart vijf jaar na de dag waarop de vordering opeisbaar werd, dus doorgaans vijf jaar na het verstrijken van de betalingstermijn (artikel 3:307 BW). Voor consumentenkoop geldt een uitzondering: de vordering van de verkoper op een consument verjaart al na twee jaar (artikel 7:28 BW).
Verjaring kan worden gestuit, waardoor een nieuwe termijn gaat lopen. Wie zijn debiteurenbeheer op orde heeft en tijdig aanmaant, hoeft een verjaring dus vrijwel nooit te laten gebeuren.
Hoe stuit ik de verjaring van mijn vordering?
Voor een vordering tot nakoming, zoals een factuur, volstaat een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling waarin u zich ondubbelzinnig het recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 lid 1 BW). Daarnaast stuiten het instellen van een eis in rechte en erkenning door de schuldenaar de verjaring.
Voor andere vorderingen, zoals ontbinding of vernietiging, is een schriftelijke aanmaning alleen voldoende als zij binnen zes maanden wordt gevolgd door een daad van rechtsvervolging. Zorg altijd voor bewijs van verzending én ontvangst.
Wat gebeurt er na een geldige stuiting?
Er begint een nieuwe verjaringstermijn te lopen op de dag na de stuiting. Die nieuwe termijn is gelijk aan de oorspronkelijke, maar bedraagt maximaal vijf jaar (artikel 3:319 BW).
Stuiting is herhaalbaar: wie elke paar jaar opnieuw deugdelijk stuit, houdt de vordering in stand. Zet lopende vorderingen daarom in een termijnbewakingssysteem, met een stuitingsbrief ruim vóór elke einddatum.
Is een verjaarde vordering helemaal waardeloos?
Niet helemaal. De rechtsvordering vervalt: afdwingen via de rechter kan niet meer. Er blijft een natuurlijke verbintenis over: betaalt de schuldenaar alsnog, dan is dat geen onverschuldigde betaling en kan hij het geld niet terugvorderen.
Belangrijker voor de praktijk: verrekening blijft mogelijk. Heeft uw schuldenaar een tegenvordering op u, dan kunt u uw verjaarde vordering daarmee verrekenen (artikel 6:131 BW). Een verjaard dossier is dus niet altijd een gesloten dossier.
Past de rechter verjaring automatisch toe?
Nee. De rechter mag verjaring niet ambtshalve toepassen (artikel 3:322 BW): de schuldenaar moet er zelf een beroep op doen. Doet hij dat niet, dan wijst de rechter een verjaarde vordering gewoon toe.
Dit werkt naar twee kanten: wie wordt aangesproken op een oude vordering, moet het verjaringsverweer uitdrukkelijk voeren, en wie een oude vordering int, hoeft er niet op voorhand over te beginnen. Laat een oud dossier daarom altijd eerst juridisch beoordelen voordat u het afschrijft.
Lees ook over het bredere onderwerp
Ondernemingsrecht →
Advocaat ondernemingsrecht en vastgoed in Amsterdam Zuidas. Schrijft deze kennisbank voor ondernemers die eerst zelf willen begrijpen waar ze staan.
Verwante artikelen
Een vennootschapsrechtelijke kwestie bespreken?
Van aandeelhoudersgeschil tot bestuurdersaansprakelijkheid: in een kosteloos eerste gesprek hoort u waar u staat en wat de logische volgende stap is.